Een accountantscontrole is verplicht wanneer je onderneming wettelijk controleplichtig is. Voor veel rechtspersonen wordt dit bepaald door de omvang van de onderneming over opeenvolgende boekjaren. Ook de rechtsvorm en specifieke wet- en regelgeving kunnen een controle verplicht stellen. Het is daarom belangrijk om naar je volledige situatie te kijken en niet alleen naar de omzet van één jaar.
Voor de wettelijke controleplicht bepaal je eerst of je rechtspersoon klein, middelgroot of groot is. Daarbij kijk je naar de financiële grensbedragen én naar de tijdsregel. Samen bepalen deze criteria wanneer een andere bedrijfsklasse voor jouw onderneming gaat gelden.
Voor de grens tussen een kleine en middelgrote rechtspersoon gelden drie omvangscriteria. Voldoet je onderneming aan minimaal twee van deze drie criteria, dan valt zij op basis van haar omvang niet meer binnen de categorie klein:
Je hoeft dus niet alle drie de grenzen te passeren. Voor de classificatie zijn twee van de drie criteria bepalend. Dat is goed om in gedachten te houden wanneer bijvoorbeeld je omzet en balanstotaal groeien, terwijl het aantal werknemers onder de grens blijft.
Je onderneming verandert meestal pas van bedrijfsklasse als zij op twee opeenvolgende balansdata aan de criteria voldoet. Komt je onderneming één jaar onder de grenzen uit? Dan blijft de bestaande classificatie meestal nog gelden. Kijk daarom altijd naar opeenvolgende boekjaren. Zo weet je niet alleen óf je de grenzen passeert, maar ook wanneer de controleplicht voor je onderneming begint of eindigt.
Of een organisatie onder de wettelijke accountantscontrole valt, kan verschillende oorzaken hebben. De algemene regeling kijkt naar de bedrijfsgrootte van rechtspersonen. Voor bepaalde rechtsvormen en sectoren kunnen daarnaast specifieke regels gelden. Alleen naar de omvang van je onderneming kijken is dus niet altijd voldoende.
Middelgrote en grote rechtspersonen moeten in principe een wettelijke accountantscontrole laten uitvoeren. Dat kan bijvoorbeeld gelden voor een bv of nv die volgens de omvangscriteria niet meer als klein kwalificeert. De jaarrekening moet dan worden gecontroleerd door een accountant die bevoegd is om deze wettelijke controle uit te voeren.
Een controleverplichting kan ook voortkomen uit specifieke wet- en regelgeving. Voor bepaalde organisaties en gereguleerde sectoren gelden eigen voorschriften rond de controle van de financiële verantwoording. Valt je organisatie binnen zo’n sector of rechtsvorm, kijk dan niet uitsluitend naar de algemene omvangscriteria.
Kleine en microrechtspersonen hoeven op basis van de algemene groottecriteria geen wettelijke accountantscontrole te laten uitvoeren. Een bank of subsidiegever kan wel een accountantsverklaring eisen. Ook de statuten kunnen aanvullende eisen stellen. Daarmee wordt je onderneming niet automatisch wettelijk controleplichtig. Controleer daarom welk type verklaring nodig is en waarop die eis is gebaseerd.
Zodra je onderneming controleplichtig wordt, moet de jaarrekening binnen het kader van een wettelijke controle worden onderzocht. Alleen het opstellen of laten samenstellen van de jaarrekening is dan niet voldoende. Vanaf dat moment krijg je dus te maken met formele eisen aan de uitvoering van de controle.
Een wettelijke controle mag alleen worden uitgevoerd door een accountantsorganisatie die daarvoor over de vereiste vergunning beschikt. Voor de wettelijke controle wordt een externe accountant aangewezen die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de opdracht en de controleverklaring. Daarbij gelden eisen aan onder meer de onafhankelijkheid van de accountant en accountantsorganisatie.
De accountant onderzoekt tijdens de wettelijke controle of de jaarrekening het vereiste inzicht geeft en aan de toepasselijke voorschriften voldoet. Op basis van de uitgevoerde controlewerkzaamheden geeft de accountant een oordeel met een redelijke mate van zekerheid. Dit oordeel wordt vastgelegd in de controleverklaring bij de jaarrekening. Je krijgt daarmee een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid over de financiële verantwoording.
Een wettelijke accountantscontrole vraagt om meer dan alleen het aanleveren van een definitieve jaarrekening. De accountant moet voldoende geschikte informatie verzamelen om het oordeel te onderbouwen. Zorg daarom dat je administratie en onderliggende documenten toegankelijk zijn. Maak ook financiële processen en interne beheersingsmaatregelen inzichtelijk. Zo voorkom je dat je tijdens de controle nog moet zoeken naar informatie die de accountant nodig heeft.
Bij een samenstellingsopdracht helpt de accountant je met het opstellen van de jaarrekening. De accountant gebruikt daarvoor de informatie van je onderneming en geeft geen zekerheid over de cijfers. Bij een wettelijke controle onderzoekt een onafhankelijke accountant de jaarrekening. Daarna geeft de accountant een oordeel met een redelijke mate van zekerheid.
Is je onderneming controleplichtig? Dan vervangt een samenstellingsopdracht de wettelijke accountantscontrole niet. De term audit is breder. Een audit is daarom niet automatisch hetzelfde als een wettelijke accountantscontrole. Kijk daarom altijd naar het doel van de opdracht en naar het type accountantsverklaring dat daarbij hoort.
Ook zonder wettelijke controleplicht kan een accountantscontrole nuttig zijn. Aandeelhouders, financiers of andere belanghebbenden kunnen extra zekerheid over de financiële informatie vragen. Welke accountantsopdracht bij je situatie past, hangt af van het doel, de gewenste mate van zekerheid en eventuele eisen van de partij voor wie de financiële informatie bestemd is.
Wat kost salarisadministratie uitbesteden? Ontdek wat het tarief bepaalt, welke kosten meetellen en hoe je als bedrijf tarieven vergelijkt.
Solvabiliteit berekenen uit je jaarrekening? Bekijk welke balanscijfers je nodig hebt, hoe je rekent en wat de uitkomst zegt over je bedrijf.
Weet je zeker dat je jaarrekening op tijd en volgens de juiste regels wordt gedeponeerd? Ontdek wat KVK van jouw onderneming verwacht en welke stappen je moet volgen.
Kost jouw btw-aangifte te veel tijd of twijfel je of alles klopt? Ontdek hoe btw-aangifte software je helpt om sneller, eenvoudiger en nauwkeuriger aangifte te doen.
Vanaf 2026 verandert er veel rond e-facturatie. Weet je welke verplichtingen jouw bedrijf raken en wat er in 2030 bijkomt?
Weet je zeker dat jouw administratie lang genoeg én veilig wordt bewaard? Ontdek hoe ondernemers met de juiste bewaartermijnen fouten, onnodige risico’s en problemen bij een controle voorkomen.